ඉතිහාසය

උතුරු මැද පළාතේ අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ අනුරාධපුර පොලොන්නරුව මාර්ගයේ හබරණ සිට සැතපුම් 08 ක් දුරින් රිටිගල කදුවැටියට නුදුරුව පිහිටි හිනුක්කිරියාව, ගලපිටගල දෙගම් මායිමේ මෙම ගලපිටගල විද්‍යාලය පිහිටා ඇත.

මෙම විද්‍යාලයේ ආදී කතෘත්වය හිමිවන්නේ එවකට පැවති ග්‍රාම සංවර්ධන සමිතියටය. ගලපිටගල හිනුක්කිරියාව දෙගම් වාසින්ගේ මහගු උත්සහයක ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් 1957 ඔක්තෝම්බර් මස 03 වන සුභ දින මෙම විද්‍යාලය ආරම්භ වි ඇත. 1957 ට පෙර ගලපිටගල ,හීනුක්කිරියාව දෙගම්වාසි දරු දැරියෝ අධ්‍යාපනය ලැබුවේ අධිරාජ්‍යවාදින් විසින් ආරම්භ කළ ගලපිටගල ගමෙහි පවත්වාගෙන ගිය බැප්ට්ස් මිෂනාරි විදුහලෙනි. බෞද්ධ අධ්‍යාපනය කෙරෙහි උද්යෝගයෙන් ඇති වූ මෙම අවධියේ  බෞද්ධ පාඨශාලවක් ඇති කල යුතුය යන්න හැගිමෙන් දෙගම්වාසි වැඩි පිරිසක් දියත් කළ වැඩ පිළිවෙලකින් පසුව මෙම විද්‍යාලය අඩිතාලම වැටුනි.

අලි කොටි වගවලසුන්ගෙන් ගහන වු රිටිගල වනාන්තර බිමක් වු මෙය හෙලි පෙහෙලි කර මුලින්ම ඉදිකළ ගොඩනැගිල්ලෙහි බිම ගොම ගාන ලද වරිචිචි බිත්තියෙන් යුතු පොල් අතු සෙවිලි කරන ලද එකකි. පළමුවැනි ශ්‍රේණිය දක්වා පන්ති පැවැත්වුණ අතර  පාසලට ඇතුලත් වු මුල්ම ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව 30ක් විය ගුරු මණ්ඩලයේ වුයේ ද එක් අයෙකි. මෙහි ප්‍රථම ගුරුතුමා ලෙස කටයුතු කර ඇත්තේ පි.කේ කරුණාබංඩා මහතාය. එක් ගොඩනැගිල්ලකින් සමන්විත වු මෙම විදුහල රිටිගල සුන්දරත්වයෙන් බැබලෙන්නට විය.

මෙම වකවානුවේ කැකිරාව පාඨශාලා පරික්ෂකතුමා වශයෙන් කටයුතු කර ඇත්තේ එම්.එම්.පෙරේරා මහත්මා  1957 ඔත්තෝබර් මස 03 දින ආරම්භ කෙරුණු මෙම විදුහල රජයට පවරා ගනු ලැබුවේ 1959 මාර්තු 23 වනදාය. එදා පටන් මේ දක්වා විදුහල්පතිවරුන් 23 ක් පමණ සේවය කර ඇති අතර දැනට විද්‍යාලයේ ගුරු මණ්ඩලය 19 දෙනෙකුගෙන් අනධ්‍යයන කාර්ය මණ්ඩලයේ  02ක්  හා ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් 197 කින් සමන්විත වේ.